Algemeen
Ballum heeft van alle Amelander dorpen waarschijnlijk de meest roemruchte historie. Van ongeveer 1450 tot 1680 regeerde de familie Cammingha vanuit dit dorp over Ameland als was het haar persoonlijk bezit.
Op de plaats van het huidige gemeentehuis stond het slot van deze familie, de zogenaamde Jelmerastate, compleet met toren en boomgaard. In het gemeentehuis, waarvan het ontwerp duidelijk naar het vroegere slot verwijst, zijn enkele gebruiksvoorwerpen uit de Jelmerastate tentoongesteld en hangen ook diverse afbeeldingen van het slot. De Jelmerastate werd in 1829 afgebroken. Puin van het slot werd gebruikt voor dijkversteviging op Terschelling!
In het baarhuisje op de begraafplaats achter het gemeentehuis ligt de indrukwekkende grafsteen van Wijtzo van Cammingha, een van de Heren van Ameland. De grafsteen werd door beeldhouwer Vincent Lucas uit Franeker vervaardigd. Oorspronkelijk was de grafsteen onderdeel van de vloer van de slotkapel, die op de plaats van het huidige baarhuisje stond.
Algemeen
In Nes komt al het goede van het Amelander verleden en heden samen. In het dorp treft u zowel een aantal fraaie commandeurswoningen aan, als ook een modern winkel- en uitgaanscentrum.Kern van het dorp is de wandelzone in de Van Heeckerenstraat, waar het ‘s zomers in de winkeltjes en op de terrasjes gezellig druk is. Vlakbij de wandelzone staat op de hoek van de Rixt van Doniastraat een van de oudste huizen van Ameland (anno 1625).
Met de kerktoren van Nes is iets vreemds aan de hand. De toren staat namelijk volledig op zichzelf en is niet verbonden met een kerk. De verklaring voor dit fenomeen is niet zo moeilijk. Net als de toren van Ballum diende deze toren niet als kerktoren, maar als zeebaken.
